René van Haaster

Foto’s: André Koolen

 

Art.580 OpeningZondag 8 december vond in de OBA alweer de 12e Boudewijn Büch Dag plaats. Een bijzondere editie omdat Boudewijn Büch dit jaar 65 zou zijn geworden. Nadat erelid Hans van Velzen, directeur van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA), om 11.00 uur de dag had geopend, verraste Karin Piters, voorzitter van Büchmania, in haar openingsspeech met de mededeling dat dit het laatste jaar is dat zij voorzitter is van ons gezelschap. Zij deed dan ook een oproep naar leden om zich kandidaat te stellen voor het voorzitterschap. Daarnaast gaf zij zoals gebruikelijk een kort resumé van de activiteiten van het afgelopen verenigingsjaar.

 

Art.580 Bart vander Boom

Bart van der Boom verzorgde de eerste lezing naar aanleiding van zijn veelbesproken boek 'Wij weten niets van hun lot'. Gewone Nederlanders en de Holocaust (Amsterdam: Boom 2012). Van der Boom onderzoekt in zijn boek de houding van Nederlanders ten aanzien van de holocaust ten tijde van de oorlog. Aan de hand van 164 dagboeken (waarvan 53 geschreven door Joden), stemmingsberichten en berichten uit de legale en illegale pers peilt hij stemming, kennis en gedrag ten aanzien van de jodenvervolging. Men dacht dat de Duitsers de Joden wilden uitroeien, door degenen die werken konden zwaar werk te laten doen en degenen die niet werken konden, aan hun lot over te laten. Van der Boom stelt dat de stemming onder veel Nederlanders ten aanzien van de jodenvervolging zonder meer afwijzend was, ondanks antisemitische uitlatingen bij bijna een kwart van de niet-joodse dagboekschrijvers. Kennis over wat er met de joden gebeurde was er niet, wel vermoedens dat de werkomstandigheden in Polen slecht zouden zijn. Wat betreft gedrag was er onder Joodse dagboekschrijvers verdeeldheid. Onderduiken kon leiden tot een zekere dood wanneer men opgepakt zouden worden, meende men. Tewerkstelling in Polen was weliswaar zwaar, maar was misschien wel vol te houden tot het einde van de oorlog die naar verwachting niet lang op zou laten wachten, zo dacht men.

 

Art.580 Eva RoversDe tweede spreker was Eva Rovers, biografe van Boudewijn Büch. Haar lezing ging over “Het eilandgevoel, angst en liefde in het leven Boudewijn Büch” . Volgens haar zijn eilandliefde en eilandangst twee woorden voor dezelfde hartstocht. Rover haalde enkele uitspraken van Boudewijn aan: “wat eenzaam is, moet eenzaam blijven, daar ligt hun schoonheid in” en “eilanden zijn tasbare eenzaamheid”. Zijn eilandangst en zijn eilandverlangen zijn twee kanten van dezelfde medaille, aldus Rovers. “Hij reisde niet om een bestemming te bereiken; hij reisde om te verlangen.” Na afloop van haar lezing ontving Eva Rover namens het bestuur van Büchmania een exemplaar van een litho van Boudewijn Büch die Vladimír Suchânek in een beperkte oplage speciaal voor ons gezelschap had vervaardigd. Ze was er erg verguld mee en gaf aan het te zien als een blijk van vertouwen in haar werk door ons gezelschap. Hij zou een mooi plaatsje in haar werkkamer krijgen.                                                                                

     

Art.580 Uitreiking1Art.580 Uitreiking2

Na de lunch volgde de uitreiking van de prijzen van de fotowedstrijd. Erelid Henk Spraakman reikte de prijzen uit. De gedeelde eerste prijs ging naar Robert Gaarlandt die zijn dochter naast Columbus had geportretteerd en naar Anton Wijs die de Goethe Stube op de gevoelige plaat vastlegde. Ludo Verellen, helaas niet aanwezig, ging er dankzij een foto van een Ijslands gletjermeer van door met  de derde prijs.

 

 

  

Art.580 Michiel van StraatenDe derde lezing was van ontdekkingsschrijver Michiel van Straaten over “Eilanden in een niet bestaande wereld”. Hij schetste een buitengewoon interessante geschiedenis van de cartografie aan de hand van enkele voor de hand liggende vragen. Hoe is in het verleden op verschillende manieren de datumgrens in kaart gebracht? Hoe teken je een ronde aarde in een rechthoekig vlak? Waarom zien wereldkaarten er per continent (of land) anders uit? Zo leerden we dat eilandgroepen als de Kiribati eilanden en de Samoa eilanden in de loop der geschiedenis gescheiden zijn door de datumlijn. 

Art.580 Kaart

Volgens Van Straten kunnen we Mercator (Nederlandse naam: Gerard de Kremer, 1512 - 1594) beschouwen als de eerste moderne cartograaf. Hij wilde de werkelijkheid zo goed mogelijk weergeven (wat hem in botsing met de katholieke kerk bracht) en koos voor parallelle lengtegraden, maar ging daarbij helaas uit van een verkeerde oppervlakteprojectie. Later zou dit worden gecorrigeerd door de petersprojectie, die de Verenigde naties hebben aangenomen als de enige juiste weergave van de werkelijkheid. Beeldend is de uitspraak van Arthur Robinson “De petersprojectie doet me denken aan ondergoed opgehangen aan de Noordpool”. Tot slot leerden we ook nog dat het centrum van wereldkaarten afhankelijk is van tijd en plaats. De middeleeuwse Mappa Mundi tonen Jeruzalem als middelpunt, Europeanen kennen Europa als middelpunt op de wereldkaart en Down Under ziet men Australië als middelpunt op de wereldkaart. Wie meer wil weten wordt verwezen naar het  boek van Michiel van Straaten, Tien verdwenen dagen: over de menselijke maat achter ons wereldbeeld (Amsterdam: Atlas Contact 2012).                                                                          

 

Art.580 Jaap StorkHierna traden pianist Jaap Stork en voordrachtskunstenares Lilian Bakker op. Jaap Stork verzorgde eerder samen met Diederik van Vleuten op 22 november 2012 een eerbetoon aan Boudewijn Büch. Het werd toen een sfeervolle avond met live gespeelde pianomuziek van Büchs idool Maurice Ravel, beelden en verhalen theater De Luifel te Heemstede. Nu werd het in het Theater van ‘t Woord van de OBA een eveneens sfeervolle voorstelling met verhalen, anekdotes en muziek van Debussy en Ravel en hun moeizame onderlinge verstandhouding. Tussen de muziek door werden door Lillian Bakker gedichten voorgedragen van Charles Baudelaire, de door Ravel en Debussy zo bewonderde en inspirerende dichter.

 

 

Art.580 Maris KoolenAan het eind van de dag werd traditioneel de uitgave Büch en geen einde…gepresenteerd, inmiddels nummer 12 getiteld: Vladimír Suchânek en Boudewijn Büch. Praag. Leiden, Amsterdam. De auteur is Leo van Maris die van 1971 tot het eind van zijn leven met Boudewijn Büch bevriend is geweest. Het is wederom een juweel van een boekje. Van Maris werd geïnterviewd door André Koolen. Hij vertelde dat Boudewijn een grote belangstelling voor grafiek had en beschreef het verloop van de contacten tussen Boudewijn en Suchânek. Suchânek maakte enkele omslagen voor de boeken van Boudewijn zoals De Blauwe Salon en Blauwe maandagen.

  

Daarnaast waren er nog tal van bijzondere uitgaven te koop bij een aantal antiquariaten die met een stand aanwezig waren op de zevende etage van de OBA, naast het Theater van ‘t Woord. Al met al was het weer dag van hoog niveau. De volgende editie zal plaatsvinden op zondag 14 december 2014.