George Koeze

 

Art.579 Map DoornOns onvolprezen Genootschap Büchmania heeft op zondag 6 april jl. een symposium georganiseerd, waarin een aantal facetten van de Eerste Wereldoorlog werd belicht.

Waarom in Doorn? Natuurlijk omdat daar Der Kaiser zijn woonstede had en dan bedoel ik niet de heer Beckenbauer, maar de heer Von Hohenzollern aka Wilhelm II. Hij is verantwoordelijk voor een ernstige ontbossing in deze omgeving door zijn hobby om eenarmig zoveel mogelijk bomen te kappen.

Op Youtube een mooi filmpje en uiteraard is onze naamgever Boudewijn er ook geweest: Boudewijn - Huis van Doorn I  en Boudewijn - Huis van Doorn II

 

Wat kregen we voorgeschoteld na de hartelijke ontvangst die ons ten deel viel?

 

Allereerst een inleiding van René van Haaster om wat piketpaaltjes te slaan met algemene informatie over het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog en het verloop van de fronten, zodat we even bijgepraat werden om het vervolg beter te kunnen waarderen.

 

Edwin Ruis liet ons zien dat spionage in ons neutrale landje welig tierde. Naast de algemeen bekende Mata Hari waren er heel veel spionnen die veel meer betekenis hebben gehad. De voorgangers van MI5 en MI6 aan de Engelse kant, het Deuxième Bureau van Franse en Belgische kant en de voorganger van de Abwehr van de Duitsers waren zeer actief op onze bodem. Hun activiteiten werden gedoogd, mits we mochten meedelen in de informatie, waardoor onze geheime dienst geweldig goed geïnformeerd was. We vernamen ook dat een Amsterdams bedrijf cocaïne verkocht aan alle vechtende partijen, zodat de soldaten aan beide zijden gemotiveerd (lees: half verdoofd) zouden blijven. Zijn verhalen heeft Edwin vastgelegd in zijn boek Spionnennest 1914-1918. Gelukkig konden wij dit boek ter plekke aanschaffen, want na zijn verhaal werd je pas echt nieuwsgierig. Ook zijn andere boek Vechtmissie over de gebeurtenissen in Albanië (de eerste Nederlandse opbouwmissie in het buitenland) en de lotgevallen van majoor Thomson (van de Thomsonlaan in ’s-Gravenhage), vond ook gretig aftrek. De boeken werden gesigneerd.

 

In de lunchpauze werd aan mijn tafel onder andere gesproken over de relatie tot Boudewijn. Mijn tafelgenoot Arnoud (beter bekend als Napoleonschrijver Paul Dentz) bleek de tandarts van Boudewijn te zijn geweest. Ikzelf kende Boudewijn slechts oppervlakkig in mijn studententijd, eerst in Amsterdam en later in Leiden. Hij had die overstap op een gegeven moment ook gemaakt. Zijn verhalen in Propria Cures en Mare eindigden, ongeacht het onderwerp, altijd met Goethe. Bovendien had mijn vader in zijn opleiding tot politieman Boudewijns vader nog gekend (de politieschool stond in Wassenaar) en mijn vader wist daar krankzinnige verhalen over te vertellen.

 

Art.579 HelmTevoren had ik gedacht dat ik de lezing over helmen het minst interessant zou vinden, maar dat was een onterecht vooroordeel. Bert Huijgen wist op bevlogen wijze zijn verzamelpassie over te brengen en had een uitgebreide collectie helmen bij zich om dat te illustreren. Behalve de door hun vorm al spectaculaire pickelhauwers met en zonder pluim, met vreemde bovenbouw en zelfs met een paardenstaart, waren er ook extra stevige helmen. Als je die laatste opzette dan waande je je echt Archie, de man van staal. Ik kan me voorstellen dat een gezinsverpakking hoofd-pijnpoeder geen overbodige luxe is geweest. Hij beweerde circa 150 helmen te bezitten, maar zijn vrouw dacht met een grimlachje dat het eerder het dubbele aantal was.

 

Guus Bauer, de laatste spreker, kwam min of meer bij toeval achter het bestaan van het dodendraad, een hek op de grens van het neutrale Nederland en het bezette België. Dit hek stond onder stroom, duizenden volts. Als je dit aanraakt tijdens je vlucht werd je enerzijds gefrituurd en anderzijds werden je hersenen gekookt. Kijk op www.dodendraad.org. Guus is een schrijver van fictie en heeft rond dit dodendraad een roman geschreven, het Geheim van Treurwegen. Helaas niet bij hem te koop, maar bol.com levert het binnen enkele dagen.

 

Tijdens de research voor zijn verhaal kwam Guus soms heel onverwachte zaken tegen. Zo ontdekte hij via een oom en de papieren die bewaard waren gebleven dat Rijkskanselier Gustav Bauer van de Weimar Republik een oudoom van hem was. Verder wiste hij boeiende verhalen te vertellen omtrent de vluchtpogingen over en onder de dodendraad, waaronder dat van een tweeling, waarvan de ene tijdens een stroomloze periode over het hek wist te komen, terwijl de ander vervolgens geëlektrocuteerd werd aan de Belgische kant en daarna de eerste ook aan de Nederlandse kant bij een hulppoging. Ook     was rond de enclave Baarle-Hertog het leven heel moeilijk door het ingewikkelde grensverloop, waardoor mensen volledig   werden afgesloten.

 

Het was een interessante middag en ik mag constateren dat er slechtere manieren zijn om je zondag door te brengen.

 

Karin en René, heel hartelijk bedankt voor deze uiterst boeiende dag. Hopelijk tot een volgende keer.