René van Haaster

 

Ook dit jubileumjaar – het is dit jaar tien jaar geleden dat Boudewijn Büch overleed – wisten velen op de tweede zondag in december ondanks het gure winterweer de weg naar de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) te vinden om er de elfde Interplanetaire Boudewijn Büch Dag bij te wonen. Interplanetair omdat in 2009 een planetoïde naar Boudewijn Büch is vernoemend. Naast Büch hebben ook enkele van zijn helden ooit een planetoïde naar zich vernoemd gekregen: Spinoza, Boerhaave, Blaeu, Bilderdijk, Goethe en last but not least Berkhey 

 

Art.578 Corry Corman

De opkomst dit jaar was hoger dan andere jaren. Op een zeker moment telden we ruim 120 aanwezigen. Met het oog op de toekomst is dat uiteraard een prettig gegeven. Natuurlijk waren alle bekende antiquaren aanwezig met bekende en minder bekende Büchiana en andere leuke hebbedingetjes. Dit jaar was Louis Schouten aangeschoven om deel 1 van zijn langverwachte catalogus aan de man te brengen. Corry Kornman, die over een uitgebreide collectie unieke Büchiana beschikt, had enkele van haar pronkstukken tentoongesteld in de aanwezige vitrinekast. Eva Rovers, de biografe van Boudewijn Büch was zelf helaas verhinderd, maar er kon wel een boekje van haar hand worden gekocht dat in een mum van tijd uitverkocht raakte. De titel luidt Boudewijn Büch en zijn Goetheaanse spel met feit en fictie. Onder dezelfde titel zal een artikel van haar hand verschijnen in het komende nummer van het Tijdschrift voor Biografie.

 

De dag werd officieel geopend door de directeur van de OBA, Hans van Velzen, die sinds 2011 erelid is van het gezelschap Büchmania. Daarna volgde het openingswoord van Karin Piters, voorzitter van Büchmania. In kort bestek evalueerde zij de activiteiten van Büchmania in dit jubileumjaar. Daarbij merkte zij op dat de jury binnenkort een winnaar van de fotowedstrijd bekend zal maken. Verder kunnen belangstellenden nog inschrijving voor een unieke litho (in een beperkte) met een portret van Boudewijn Büch die gemaakt zal worden door Vladimir Suchanek die vele illustraties maakte voor de omslagen van Büchs romans (de oplage is vijftig stuks en de kosten (65 EUR) moeten vooraf worden betaald; meer informatie vind je hier

Art.578 Zolderkamer

De eerste presentatie, getiteld Dichter & Bauer, werd verzorgd door Guus Bauer en Marcel Massing. De omslag van het gelijknamige nieuwe boek van Guus Bauer is gebaseerd op het schilderij ‘Der arme Poet’ van Carl Spitzweg uit 1839. Op de tochtige zolderkamer zit niet ‘de arme dichter’ maar Guus Bauer in bed onder een paraplu met een slaapmuts op en een laptop op schoot. Het bijzondere is dat je deze afbeelding met behulp van een App tot leven kunt roepen door je iPhone of iPad er op te richten. Je ziet dan de afbeelding driedimensionaal. Je hóórt zelfs de toetsen tikken en ziet het raam klapperen. Deze techniek heet argumented reality. Daarvoor moet de afbeelding eerst driedimensionaal worden nagebouwd, dat wil zeggen eerst gefotografeerd (stereoscopie), dan digitaal getekend en tot slot 3-D geprint. Natuurlijk blijft het inhoudelijk een boek van Guus Bauer, maar het is een leuke gimmick

 

Art.578 Slagvelden BurgeroorlogDe volgende spreker was Frans Verhagen. Hij is een bekende amerikanist en publiceert regelmatig over alles wat met de Verenigde Staten heeft te maken. Ter gelegenheid van zijn onlangs verschenen boeken Lincoln: een geniaal politicus en Alle presidenten van Amerika (beiden verschenen bij het Historisch Nieuwsblad) hield hij een lezing (verluchtigd met werkelijk prachtige portretfoto’s) over de politieke betekenis van Abraham Lincoln. Zoals bekend was Lincoln van eenvoudige afkomst, werd hij later advocaat en was hij de eerste president die afkomstig was uit een frontierstaat (Kentucky). Toen hij in 1860 president werd, was Lincoln bepaald geen onbeschreven blad. Integendeel, hij was juist een handige politieke strateeg die zichzelf als compromiskandidaat steeds goed wist te profileren. Het is niet correct te stellen dat Lincoln zelf voor afschaffing van de slavernij was. Hij was alleen tegen de uitbreiding ervan. Tijdens de Civil War was zijn politieke doel dan ook het herstel van de Unie en niet de afschaffing van de slavernij. Voor het eerste bestond wel politiek draagvlak, voor het tweede niet. De Emancipatieverklaring van 1 januari 1863 behelsde een afschaffing van de slavernij in de bezette gebieden. Dat was natuurlijk een politiek handige zet die geen pijn deed bij de unionisten. Twee jaar later gaf het Zuiden zich over en moest het alsnog de afschaffing van de slavernij accepteren. Op 18 december 1865 werd vervolgens de slavernij in de gehele Verenigde Staten officieel afgeschaft. Daarnaast is Lincoln beroemd geworden door het Gettysburg Adress, een twee minuten durende beroemde speech op 19 november 1863, waarin hij in de context van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring refereerde aan universele waarden zoals gelijkheid en vrijheid. Lincoln gaf daarmee aan Amerika meer als nationale eenheid te beschouwen, daar waar in het verleden de belangen van de afzonderlijke staten (in de Unie) prevaleerden. Lincoln heeft ten tijde van de Civil War voorkomen dat het land uiteen zou vallen. Verhagen vindt hem daarom de belangrijkste president uit de geschiedenis van de Verenigde Staten.

 

Daarna volgde de voordracht van enkele gedichten van Boudewijn Büch door de Leidse dichter Han Ruijgrok. Zijn voordracht was gelardeerd met bewegend beeld (waaronder het optreden van de Rollin’ Stones in het Kurhaus in Scheveningen) en muziek. Han Ruijgrok had al eerder dit jaar opgetreden voor Büchianen tijdens het Saturday Night Event Boudewijn Büch weer even in Leiden in Museum Volkenkunde. Dat was een groot succes, vandaar dat hij nu opnieuw gevraagd was.

Na de pauze stelde Marcel Schaap als uitgever van de Black Sheep Press een bundel met eerder verschenen eilandverhalen van Gerrit Jan Zwier voor aan het aanwezige publiek. De titel luidt De mens is een eiland : 18 gevallen van eilandkoorts Helaas liet Gerrit Jan Zwier zich excuseren. Daarom las Marcel Schaap in zijn plaats een aantal passages voor.

Art.578 Godfried Vranken

Vervolgens presenteerde Godfried Vranken zijn boek Veroverd door Columbus : Boudewijn Büch achterna (uitgegeven door Aspekt). Na zijnvorige publicatie Boudewijn Büch en Cristoffel Columbus (uitgegeven door Büchmania) was hij nog lang niet klaar met Columbus. Evenals Boudewijn Büch is Godfried Vranken gebiologeerd door vragen over zijn geboorteplaats, zijn graf en de locaties die hij tijdens zijn reizen aandeed. Evenals Boudewijn constateert Godfried dat veel berust op mythologie die tot op de dag van vandaag actief in stand wordt gehouden, wat het zoeken in het voetspoor (of beter naar het voetspoor) van Columbus zo frustrerend maakt. Wie meer wil weten kan terecht bij de trailer van dit boek op Youtube

 

Hierna volgde een dubbelpresentatie van Frans Mouws en Godfried Vranken over hun gezamenlijke zoektocht naar archiefstukken over de ontdekking van Paaseiland door Jacob Roggeveen. Zoals bekend is er weinig over Roggeveen bekend. Hij was van beroep notaris en namens de WIC voer hij op zestigjarige leeftijd uit om het onbekende Zuidland (Australië) te ontdekken. Zuidland vond hij niet, maar hij landde wel op Paaseiland. Helaas plantte hij er geen vlag, waardoor Nederland er achteraf geen claim op kon leggen. Roggeveen voer verder naar de Indische Archipel, wat VOC gebied was en waar de WIC dus geen rechten had. Hij werd daar dan ook in de boeien geslagen en uiteindelijk teruggestuurd naar Nederland. De onlangs verschenen biografie van Roelof van Gelder, Naar het aards paradijs : het rusteloze leven van Jacob Roggeveen, ontdekker van Paaseiland (1659-1729) (uitgegeven door Balans) heeft ook niet veel meer opgeleverd aldus Frans Mouws, die al jaren geïnteresseerd is in Roggeveen. Frans besloot het daarom over een andere boeg te gooien en de Madrileen Godfried Vranken in te schakelen. Met behulp van archiefstukken uit Spaanse archieven konden ze de Spaanse ontdekking van Paaseiland – toentertijd in het Spaans Isla San Carlos – reconstrueren en zodoende de invloed van Roggeveen beter bepalen. Het verslag van hun zoektocht is neergelegd in een boekje getiteld Rapa Nui (uitgegeven door Les Editions du Dodo). Wat dit boekje bijzonder maakt, is dat er de uitgewerkte tekst van een veertig minuten durende lezing van Boudewijn Büch over Roggeveen in is opgenomen. Boudewijn hield die rede ter gelegenheid van de opening van het Zeeuws Archief in 2000. Frans Mouws heeft voor de publicatie hiervan speciaal toestemming gekregen van de moeder van Boudewijn.

 

Art.578 Tjalling HalbertsmaTjalling Halbertsma was de laatste genodigde spreker van de dag. Halbertsma is een Nederlands jurist en antropoloog en Mongoliëdeskundige. Hij kreeg landelijke bekendheid door zijn optreden in de aflevering van O’Hanlons helden die gewijd was aan de zoektocht naar de Yeti. Hij begeleidde O’Hanlon gedurende een week en het resultaat hebben we kunnen zien op TV. Halbertsma, die aan tafel werd geïnterviewd door André Koolen, wees er op dat nog regelmatig nieuwe soorten zijn gevonden in de loop van de twintigste eeuw. Dat trok allerlei onderzoekers aan, maar een mensachtige is nooit gevonden al duiken er nog steeds berichten op over gevonden sporen die het bestaan van de Yeti zouden aantonen. Minstens zo interessant zijn de verhalen over de Yeti (of Almas), die een belangrijke rol spelen in de folklore van Mongolië. Halbertsma is ook de schrijver van Büch en... geen einde 11 (uitgegeven door Büchmania) waarin dit alles wordt beschreven. De titel luidt Homo Sapiens Almas: een kleine zoektocht met Redmond O’Hanlon naar de Wilde Mens van West Mongolië. Een erg interessant boekje dat een aanwinst is voor elke boekenkast! Zie voor meer publicaties: Halbertsma 

De dag werd afgesloten door de voorzitter Karin Piters die in haar slotwoord speciaal aandacht vroeg voor ons bestuurslid ArjanHonkoop, omdat hij degene is geweest die deze dag het meest van allen heeft voorbereid. Een ovationeel applaus viel hem ten deel. Daarna was het tijd om het boekje van Halbertsma af te halen en te laten signeren voor wie dat wilde. We kunnen tevreden terugkijken op een geslaagde dag.